“Opa, wat is nu precies bedelvaart?” Iedere keer wanneer de kapitein terugkwam van zee, stond zijn kleinzoon op de kade.
Nachten voordat opa zou afmeren, lag de kleine Jonas reeds te woelen in zijn bedje. Hij kon niet slapen. Altijd als opa thuis kwam hing hij uren aan zijn lippen luisterend naar de spannende verhalen die grootvader hem vertelde. Opa’s, zegt men wel eens, zijn onvermoeibaar wanneer ze enige uren met hun kleinkinderen kunnen doorbrengen. Maar het geval Jonas is een geheel andere sigarenwinkel. Wat kan dat joch zeuren. De kapitein had eens gezegd, in een poging om het gevraag van Jonas te beperken, dat hij een “moeilijke woordenschriftje” moest bijhouden. Een schrift, waar hij de woorden in moest schrijven die hij niet direct begreep. Als alle woorden en eigen verzinsels die Jonas in zijn schriftje opkrabbelde in boekvorm zou worden uitgebracht dan had het onderwijs in Nederland een nieuw vak erbij kunnen hebben.
Het geduld van de kapitein was prijzenswaardig. Eigenlijk had Jonas geen betere vraag kunnen stellen. “Jonas”, sprak de kapitein, die toch wel plezier in het ventje had, “het is geen bedelvaart, maar je bedoeld bedevaart”.
Ò Oh, wat introduceert dat nu” sprak de kleuter, verder bladerend in zijn schriftje, en vervolgde: “U zegt toch altijd als u weg gaat schip ahoy, behouden vaart, Opa?”
De kapitein krabbelde achter zijn oren en poogde een uitleg te geven.
“Bedelen, Jonas, is vragen en nog eens vragen om iets wat je zelf niet hebt of er geen moeite voor doet en graag van een ander wilt hebben. Behouden vaart is een geheel andere vaart, maar daar kom ik misschien straks nog wel op terug. In Frankrijk ligt het plaatsje Lourdes, aan de Gave de Pau. Het is het drukst bezochte Maria-bedevaartplaats ter wereld. Hier zou in 1858 Maria, de “Onbevlekte Ontvangenis”, achtienmaal verschenen zijn aan de 14-jarige Bernadette Soubirous. Deze bedevaartgangers komen hier om genezing te vragen”.
Terwijl Jonas bleef door brabbelen gleden de gedachten van de kapitein naar zijn “vaarten” . Hij dacht terug aan zijn stiekeme smeekbedes om een beetje meer wind op zijn tropische reizen. De windstiltes die hem vaak dwongen een andere route te nemen, die hem soms maanden deed omvaren. Maar dat is het avontuur en het avontuur is zo vreselijk menselijk.
Uiteindelijk is de kortste weg de rechte lijn tussen twee punten. De kapitein houdt van oude topografische kaarten, “t liefst op kleine schaal, die boeien hem al jaren… Het is prachtig om stafkaarten uit de vorige eeuw te vergelijken met de huidige kaarten… En dan te bekijken hoe veel kronkelwegen “ver”worden zijn tot praktische rechte wegen.
Nagaan hoe je 100 jaar geleden via een weg die door vele dorpen leidde, van Zaandam naar Hoorn ging en kijkend op de eigentijdse kaarten, ervaren hoe de helft of meer van dat traject nu afgelegd kan worden langs een vierbaansweg, terwijl je heel vroeger door de trekvaart moest.
En zo zijn er vele soorten vaarten; zeilvaart, behouden vaarten, vaart als snelheid, Nauernaschevaart, uiteraard de overbekende Bonkenvaart, waar Anneke Douma – de Voice van Friesland – een Elfstedenlied op heeft gemaakt en natuurlijk Hemelvaart en de luchtvaart. Op al deze vaarten zal ik niet nader ingaan. Kunstenaars hebben ook vaak de vaart erin en met name als het gaat over de luchtvaart. In het Aviodome op Schiphol exposeerden vier grote kunstenaars onder aanvoering van Ed Riensema en Leentje Linders. Wat heeft de luchtvaart nu te maken met de bedevaart zult u zich afvragen.
Wel…ik heb begrepen dat het vijf voor twaalf is en de aftelling van een door kippengaas, prikkeldraad en melkbussen gefabriceerde raket is begonnen. Een groep Zaanse kunstenaars had graag deze expositie bij willen wonen. Een soort van bedevaart naar de luchtvaartexpositie. Dit laatste is meer voor de insiders van kunstminnend Hoorn.
De kapitein houdt zich liever aan de behouden vaart wat voor hem vaak in een bedevaart wordt omgezet.
Als laatste wil ik u zeggen: heb een doel voor ogen en ga ervoor, dan is de bedevaart niet nodig.
En ik sluit af met Mattheus 28 vers 17: “En toen zij Hem zagen, aanbaden zij, maar sommigen twijfelden”
Ship ahoy!!